تأسیس گذر دیوان بیگی در کابل باستان

حیات خان فرزند علی خان ترین پشتون از قهرمانان قندهار بعد بازګشت سفر از کابل به تسخیر بلخ و بدخشان همت ګماشت و به اتفاق بهادرخان یوسف زایی به جنګ ندر محمد خان والی بلخ پرداخت و به یاداش آن مظفریت «شمشیرخان» برخورد خطاب یافت. از بلخ به قندهار و کلات غلزایی مراجعت نمود. و سال دیګر حاکم  و مستحفظ الکای غزنین و امنیت هزاره جات خدمت نمود، و بعد قتل سعادت خان حاکم کابل که از دست شیرزاد خان پسرش به قتل رسید، به حکومت کابل پرداخت و دوران حکومت شمشیر خان در کابل باستان سنوات (۱۰۶۰-۱۰۵۹-۱۰۵۸) هجری قمری است.

مسکن شمشیر خان تا یک صد سال یعنی تا مبتداُ عهد شاهنشاهی دُرانی به اسم او منسوب و آخرین فردی که در آن ناحیه تمرکز داشت شرزه خان قلعه دار کابل بود.

در عهد دُرانی ـ عمده الامراء عبدالله خان دیوان بیګي ابن شاه علم خان ایوب زایی فوفلزایی قندهاری آن ساحه

را به شمول باغ شرزه خان سابق قلعه دار کابل را به طور زر خرید بدست آورد. حویلی و مسجد شمشیرخان را مجدداً اعمار نمود.ګذر دیوان بیګي شهر قدیم کابل جا ګزین همان ګذر قدیم شمشیرخان و شرزه خان است که صاحبان قدرت قلم و شمشیر از مرور یک صد سال در آن ناحیه و ګذر ساکن و به اداره کابل می پرداختند. دیوان بیګي که خود متصدی دیوان اعلی یعنی بزرګترین مرکز ادارات دولت و وکیل مقام سلطنت بود در اوقات اقامت دارالسلطنه کابل در همین ګذر به سر می برد. در چهاردهی کابل قلعه و باغ و اراضی و هم در کوهدامن کابل باغ داشت، که بهمین نام یاد می شد و وسائق ثابت میکند که همه املاک زرخرید بوده است.

دیوان بیګي از سنه (۱۱۶۷) قمری در این سالی که مجدداً و به همراه اعلیحضرت تیمور شاه دُرـ دُران وارد دارالسلطنه کابل ګردید به ساختمان های جدید کابل بار دیګر متوجه و آثاری بجا ګذاشت. مسجد، مهمان خانه، مسافرخانه، اشترخانه، در ناحیه دیوان بیګي عرض وجود نمود و در سنه (۱۱۸۷) قمری طرح عمارت جدید نمود و قطعه نظم آتی سند تاریخ اختتام تعمیر است.

« کتاب کابل من»

Leave a Comment

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي.

Scroll to Top